در دورانهای گوناگون تعاریف گوناگونی ،  با توجه به نیاز آن زمان برای مدیریت ارائه شده است :

سه موج مختلف از مدیریت را مرور می کنیم.

یعنی مدیریت در تاریخ خود سه دوره مهــــم را گذرانده است

 در نگاه اول مدیریت اینگونه تعریف می‌شد : "مدیریت یعنی:  هنر انجام کار توسط دیگران "

این تعریف مربوط به مدیریت دوران ارباب – رعیتی می‌باشد ونظر ونگاه استثماری دوران گذشته از جانب مدیریت به زیردستان و کارکنان را بیان می کند .

در این دوران ،  بهره برداری از تواناییها و نیروهای دیگران به نفع خود نوعی هنر محسوب می شد ، که بیشتر در حکومتها و مدیریتهای استثماری دیده می‌شد. و نتایج این نوع نگاه معمولا نتیجه استثماری بوده است .

ابزار قوی در این نوع نگاه برای استثمار بیشتر ،  "تحمیق مردم" بود که به استثمارگران در استثمار بیشتر مردم کمک می کرد.

شما می‌توانید ، در مورد "روشهای تحمیق مردم" بیشتر مطالعه بفرمایید و با روشهای ذیل آشنا شوید.

این روشها در مدیریت استثماری و حکومتهای دیکتــاتوری به خوبی دیده می‌شود:

    جنجال آفرینی و خبر سازی از طریق

الف:   داستانها و اتفاقات  عشقی و رمانتیک افراد مشهور

ب: اخبار حوادث جنایی و وحشتناک

ج : ماجرای رسوایی چهره ها و سیاستمداران

د:  حاشیه سازی و جنجالهای ورزشی و تیمی

و: ایجاد و گسترش نزاع های قومیتی و ملیتی

    .....

***

 موج دوم مـدیریت

در نگاه و موج دوم ، ریشه این نگاه را در زمانی می‌توان دانست ، که ملتها پس از انقلاب صنعتی در جستجوی منابع جدید برای سازمانهای خود بوده اند ، و کشورها با محدودیت سرمایه ها و منابع، روبرو بودند ( اقتصاد خرد و مدیریت خرد یا مدیریت سازمانها شکل گرفت )

در نگاه دوم ، علم مدیریت را اینگونه تعریف می کردند

"مدیریت یعنی : ارتباط صحیح بین منابع محدود و نیازها و اهداف نامحدود."

همیشه منابع محدود است و نیازها نامحدود ،ارتباط صحیح بین منابع محدود و نیازها و اهداف نامحدود در این نگاه ، مدیریت نامیده می‌شد .

و مدیر کسی بود که بتواند بهترین استفاده را از سرمایه ها و منابع محدود و در دسترس خود داشته باشد تا به بهترین نحوی به اهداف و نیازهای سازمان خود برسد.

"ملاکهای موفقیت مدیران در این تفکر و در این دوره

بهره وری بیشتر و نتیجه گیریهای ، مادی و عددی آنها بوده است ."

 در این دوره  یعنی در زمانی که با محدودیتها ســروکار داشتیم انتظار ما از اعمال مدیر شامل

برنامه ریزی ، نظارت ،ارزیابی ، کنترل و بازرسی  می‌شد ، همانطور که می‌بینید در این تعریف خبری از ارزشهای درون سازمانی و بیرون سازمانی نبود.

در موج دوم  اهمیت ارزشهایی مثل توسعه پایدار ، و توجه به حفظ محیط زیست ، که یکی از مهمترین ارزشهای عمومی شهـــروندان در دهکده جهانی می‌باشد به طور برجسته دیده نمی‌شود و کسب نتایج مادی ملاک موفقیت مدیران محسوب می‌شد .

 نتایجی مثل تعداد تولید ، درصد بازده سرمایه ، ضریب رشد سالانه و... در این موج از مدیریت ملاک موفقیت مدیران بوده است . اما این تعریف و نگاه ، هنوز هم کامل نبود و نواقص بزرگی داشت .

تعــریف مدیریت در موج ســـوم    :     اکنون عصر دانایی و آگاهیست ،  با افزایش دانایی در جامعه و با داشتن شهروندان و مخاطبین و مشتریان آگاه تر، که در عصر اطلاعات بوجود آمده است ، و هر لحظه در جریان اطلاعات و آگاهی های جدید است موج بسیار مهم و فراگیر بزرگی در مدیریت نیز شکل می گیرد :

موج سوم تاریخ مدیریت:    این موج  مبتنی بر دانایی و آگاهی و شناخت ارزشهــا می‌باشد و راه حل ها و مکانیزمها و روشها در مدیریت در این دوره  ،    " پایه محکمی در دانایی و فرهیختگی دارد"

و اصل مهم آن :  مدیریت بر اساس  ارزشهای انسانی و مسئولیتهای اجتماعی  می‌باشد .

امکان ندارد امروز شما آلودگی محیط زیست تولید کنید و انتظار داشته باشید ، مورد تحسین مشتری باشید و سازمان موفقی داشته باشید ، امکان ندارد از نیروی کار زنان و کودکان به صورت استثماری ، و با دستمزد پایین استفاده کنید و مشتریان شما قهر و اعتراض نکنند.

در اواخر مارس سال2016  سازمان عفو بین الملل در گزارشی به فیفا اعتراض نمود که در کشور قطر   نقض حقوق کارگران  و کار اجباری  و شرایط بد اقامتی ، برای کارگران در هنگام ساخت ورزشگاههای جام جهانی برای مسابقات سال 2022  اتفاق می افتد  .

این حد از انتظار رعایت حقوق انسانها ، نشان می دهد که نه تنها مشتریان ما به رعایت این حقوق حساس هستند بلکه ، سازمانهای بین المللی هم تا چندین و چند لایه پایین تر ، خود را موظف بر نظارت می دانند تا در مقابل آنچه ارزشهای انسانی نامیده می‌شود ، نظارت داشته باشند  .

 در عصر ارزشها ، امکان ندارد شما از فضای رانت ، اجحاف یا انحصار ،  پولهای مشکوک و ...در تولید و بازار استفاده بفرمایید و با قهر مخاطب و مشتری روبرو نشوید .

تغییرات بسیاری در اطراف ما ، در اثر انقلاب اطلاعات بوجود آمده و ارزشها را پر رنگ تر و مهمتر کرده است و نیکیها و بدیها ، از طرف شهروندان ، مردم ، مخاطبین و مشتریان ، جوابها و واکنشهای بزرگتری را در پی دارد .   پس در اولین قدم : " ارزشهـــای کارکنان، مشتریان ومخـاطبین و جامعه خود را ، به خوبی بشناسید."

بنابراین جدیدترین تعریف مدیریت براساس ارزشها به شرح ذیل و شامل چهار عبارت مهم است

تعریف مدیریت در عصــر ارزشها :"مدیریت یعنی : علم و هنر بهره برداری بهینه از منابع، درجهت رساندن سازمان،  به اهداف از پیش تعیین شده ،  تحت نظام ارزشی جامعه "

این تعریف زیبا را جمله اصلی یا "جمله مادر" می‌نامیم و بارها و بارها ممکن است به آن مراجعه نماییم.

 اهمیت این تعریف بخاطر کلماتی که در آن بکار رفته می باشد

 توجه به ارزشها جامعه (عبارت چهارم) در سطح بومی و جهانی

    اهمیت داشتن "اهداف از پیش برنامه ریزی شده" ( عبارت سوم
    در نظر گرفتن استراتژیها و سرمایه ها و منابع (عبارت دوم و اول
    اذعان به علم و قابل اکتساب بودن مدیریت (عبارت اول
    اهمیت نگاه و استعداد درونی به همراه " ذوق و سلیقه" به مسائل مدیریت (کلمه هنر بودن مدیریت)این تعریف "لزوم داشتن هدف و برنامه "  را نیز تاکید می کند

سیاست چیست ؟ سیاستمدار کیست ؟

این که سیاست چیست و شما چه کسی را سیاستمدار میدانید شاید به تعداد آدمهای روی زمین تعریف و پاسخ داشته باشد. از نگاه یک زن خانه دار سیاست بسیار متفاوت خواهد بود با یک خانم یا آقای کارمند دولت و یا یک نماینده مجلس . واز نگاه یک بازاری و یا کارخانه دار بسیار متفاوت با یک خلبان و یا یک دندانپزشک . بعضی می گویند سیاست پدر و مادر ندارد و باید از سیاست دوری کرد و بعضی می گوینددین از سیاست جدا نیست و بزرگان دین می گویند صداقت بالا ترین سیاست است . از نگاه من عامی کم سواد سیاست یعنی روش . یعنی تدبیر کردن و اندیشیدن . یعنی یافتن راه صحیح عمل به آن . یعنی فکر کردن به جمع و منافع آن و کسانی باید خود را سیاستمدار بدانند که بیشتر به مصالح و منافع جمع فکر کنند . و آگاهی و مطالعه آنان نسبت به تمام اقشار جامعه بالا تر باشد و در عین داشتن درایت با صداقت با موضوعات مختلف برخورد کنند . البته زمان و مکان و امکانات نیز در سیاستمدار شدن برخی موثر است . مثلا در سریال هزار دستان دیدیم( که پشتوانه تاریخی هم دارد ) چطور فردی مانند شعبان استخوانی وارد سیاست شد . اینکه چگونه برخی از سیاستمداران وارد جریانات سیاسی میشوند جای تامل بسیاری دارد . متاسفانه در تمام اعصار عده ای فرهنگ سیاست را با خیانت و دسیسه آلوده کرده اند . کسانی امثال معاویه که خود را بسیار باهوش و سیاستمدار میدانستند با علی (ع ) در صف پیکار قرار می گرفتند و مردم با مقایسه این دو معاویه را سیاستمدار تر می دانستند در عین اینکه سیاست علوی مرز زمان را خواهد شکست و مورد قضاوت تاریخ قرار خواهد گرفت. با مروری بر تاریخ سی ساله انقلاب نیز میتوان موارد مشابهی را مشاهده کرد. امروز با روندی که جهان در مقابل ما پیش گرفته است و مشکلات عدیده ای را در مقابل ما قرار داده . و روز به روز بر آن می افزاید وظیفه ما چیست ؟ ماکه سیاستمدار نیستیم و فقط نظاره گر هستیم که بزرگان مملکت برای ما چه تصمیم میگیرند؟ حتما پاسخ این خواهد بود که با اعتماد بر آنها و همدلی با ایشان می توان ایران را در این برهه حساس از خطر رهانید . اما سئوال دیگر مطرح میشود که آیا سیاستمداران امروز ما به یکدیگر اعتماد دارند و با یکدیگر همدل هستند. امروز کشور ما به شیر نیمه جانی تبدیل شده که کشورهای دیگر برای اثبات شجاعتشان به آن لطمه میزنند و برای ضربه زدن به ما سبقت می گیرند . سئوالی که مطرح میشود اینست که آیا اینهمه هجمه ای که بر ضد ما صورت میگیرد تنها به دلیل برحق بودن ماست ؟ یا گاها اشتباهاتی باعث شوریدن افکار جهانی برضد ما میشود. چه چیز موجب گستاخی برخی همسایگان یا قدرتهای فرامنطقه ای شده است. شما فکر میکنید که این جو تا به کی بر سر مملکت ما سایه خواهد انداخت و ما تا کی باید به مسئولینی اعتماد کنیم که با سخنان و رویه های نسنجیده کشور را در معرض تهدید و خطر قرار داده اند . همانطور که همه میدانیم هر چیز بهایی دارد پس ما بهای چه چیزی را میپردازیم ، چه عقل سلیمی باور میکند که این همه هزینه فقط برای حق ایران در داشتن انرژی هسته ای است . . من بعنوان یک نفر از قشر عادی این جامعه که از رزمندگان و جانبازان دفاع مقدس نیز هستم می خواهم بدانم که چرا من بعنوان یک ایرانی باید هزاران برابر یکنفر مثلا در مالزی هزینه پرداخت کنم . اگر در زمان طاغوت با صرف هزینه بیت المال جشنهای 2500 ساله برگزار شد که اعتراضات بسیاری به آن وارد است چرا کسی باجهای میلیاردی به کشور هایی نظیر سوریه . روسیه . گابن ، لبنان و ... نمی بیند چرا هرکس قصد کلاهبردار ی دارد اولین طعمه اش ایران است . چرا کسی اعتراضی به ماندگاری چند ساله مهندسان روسی با دستمزد های سر سام آور و خرید تجهیزات ناکارآمد و دست چندم جهانی ندارد . چرا حالا بعد از سی سال دانشگاه آزاد وقف می شود . چه کسی واقف آن است . آیا حق این عمل را دارد . چرا در این چند سال به دستهایی که به بیت المال تجاوز کرد فرصت سوء استفاده داده شد جدا کم کم از اینکه به کسانی بعنوان سیاستمدار (که جنس آنها را از امام و انقلاب میدانستم ) اعتماد کردم احساس خسارت میکنم . رد پای عدم تدبیر در مملکتی با اینهمه منابع و استعداد همه جا دیده می شود و کاش مصلح اعظم زود تر فرا برسد. که ما را از اینهمه پریشانی برهاند . کاش دوستانی نظیر آقای احمدی نژاد دیگر داعیه مدیریت بر جهان را نداشتند که در همین حد هم کفایت خود را نشان داده اند. چیزی که من میدانم این است که امام خمینی با انقلابشان ابدا قصد تضعیف اسلام و ایران را نداشتند ولی باید تذکر داد به سیاستمداران امروز که یکبار دیگر سیره امام را بخوانند . به افکار شهید مطهری رجوع کنند . سخنان شهید بهشتی را بیاد بیاورندو خلاصه یکبار دیگر مسلمان شوند. از کسانی نظیر جناب توکلی انتظار بیش از این میرود . کاش سیاستمداران ما به یاد بیاورند که از کجا شروع کردند و پایان کارشان نزد خدا وند را به سلیقه گرایی های دنیا طلبانه ترجیح میدادنداگر صداقت بالاترین سیاست باشد شما چقدر سیاستمدار هستید؟. .

1. غار علیصدر

غار علیصدر با عنوان طولانی‌ترین غار آبی جهان، یکی از انگیزه‌های مهم و بخش جذاب و به‌یادماندنی سفر گردشگران به همدان است. این غار در ارتفاعات ساری قیه نزدیک روستای علیصدر شهرستان کبودرآهنگ قرار دارد. ارتفاع غار از سطح دریا ۲۱۰۰ متر است و محوطه غار دالان‌های پیچ در پیچ و دهلیزهای متعددی دارد. برای بازدید از این غار، بعد از تهیه‌ی بلیط، قایقی در اختیار گردشگران قرار می‌دهند و بازدید از این غار با قایق امکان‌پذیر است. دمای داخل غار ثابت و همواره ۲۰ درجه سانتی‌گراد است. غار علیصدر بیست و سومین اثر طبیعی ملی است که سازمان میراث فرهنگی در ۱۵ دی ۱۳۸۷ در فهرست میراث طبیعی ایران آن را ثبت کرده است. ساعت بازدید از غار ۸ صبح الی ۱۷ است.

بیشتر بخوانید: غار علیصدر؛ بزرگترین غار آبی جهان
۲. دهکده تفریحی گردشگری گنج‌نامه

گنجنامه

مجموعه‌ی تفریحی، توریستی و ورزشی گنج‌نامه‌ی همدان در میدان گنج‌نامه و در ۵ کیلومتری غرب شهر همدان و کوه‌های الوند قرار دارد. آب و هوای مطبوع کوهستان، دره فرح‌بخش الوند و چشم‌انداز زیبای دشت میشان جذابیتی را پدید آورده که گردشگران داخلی و خارجی را به خود جذب می نماید. این مجموعه شامل چندین جاذبه‌ی گردشگری است که برای بازدید از همه‌ی آن‌ها لازم است یک روز کامل را به آن اختصاص دهید. در این دهکده توریستی می‌توانید از سنگ‌نبشته‌های گنج‌نامه و آبشار گنج‌نامه دیدن کنید. تله‌کابین گنج‌نامه، پیست اسکی تاریک‌دره، تله‌سیژ و تله‌اسکی، ورزش تعادل هوایی در ضلع غربی مجتمع گنج‌نامه، پیاده‌روی بر روی پل معلق ۲۰۰ متری، تیرول یا پرواز فردی بر روی کابلی به طول ۵۲۰ متر و بسیاری تفریحات دیگر را نیز در این مجتمع تفریحی گردشگری تجربه کنید.

بیشتر بخوانید: مجموعه تفریحی تاریخی گنجنامه همدان، تلفیقی از تاریخ و طبیعت بکر
۳. دریاچه و سد اکباتان

دریاچه اکباتان همدان

در ۱۱ کیلومتری شرق همدان می‌توانید از تنها دریاچه‌ی این شهر بازدید کنید. دریاچه‌ای زیبا که با وجود فضای سبز و امکانات تفریحی و گردشگری، مسافران بسیاری را به سوی خود جذب می‌کند. از تفریحات این دریاچه ورزش‌های آبی مانند قایقرانی و اسکی روی آب است. به منظور راحتی مسافران و گردشگران، امکاناتی چون رستوران و مهمانسرا در این منطقه‌ی تفریحی ساخته شده است.
۴. آرامگاه باباطاهر عریان

آرامگاه باباطاهر عریان، عارف، شاعر ایرانی‌تبار و دوبیتی سرای اواخر سده چهارم و اواسط سده پنجم در همدان قرار گرفته است. این آرامگاه در میدانی به همین نام در شمال همدان قرار دارد. این اثر در سال ۷۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در سطح محوطه‌ی داخلی آرامگاه، کاشی‌کاری معرق و تزئینات بسیار ظریفی به کار رفته که جلوه‌ی خاصی به قسمت‌های داخلی مزار داده است. اشعار باباطاهر با لهجه ملايری یا با لهجه‌ای از زبان لری سروده شده‌اند. در محوطه داخلی این آرامگاه، ۲۴ دوبیتی بر روی ۲۴ قطعه سنگ زیبا حک شده و در قسمت پایین اطراف محوطه داخلی مزار نصب شده است. همه روزه از ساعت ۹ صبح تا ۸ شب می‌توانید از این آرامگاه بازدید کنید. در کنار این آرامگاه، موزه‌ی صنایع دستی استان همدان قرار دارد که می‌توانید از آن نیز بازدید کنید.

بیشتر بخوانید: آرامگاه بابا‌طاهر عریان، تلفیقی از معماری قدیم و جدید
۵. آرامگاه ابوعلی سینا

آرامگاه طبیب، شاعر و عارف ایرانی، ابوعلی سینا، که شهرت جهانی دارد در میان میدانی به همین نام واقع است. میدانی بیضوی با درختان چنار کهنسال و آب‌نماهایی الهام‌گرفته از باغ‌های ایرانی، تفرجگاه زیبایی را به وجود آورده است. طرح و نقشه‌ی بنا از روی قدیمی‌ترین بنای تاریخ‌دار اسلامی یعنی برج قابوس بن وشمگیر در شهر گنبد کاووس اقتباس شده است. تالار جنوبی آرامگاه به عنوان موزه، محل نگهداری سکه، سفال و اشیای کشف‌شده‌ی مربوط به هزاره‌های قبل از میلاد است. در تالار شمالی، مجموعه‌ای نفیس از کتاب‌های خطی و آثار بوعلی سینا گردآوری شده است.

بیشتر بخوانید: آرامگاه ابن سینا، مشهورترین دانشمند ایران زمین
۶. تپه هگمتانه

این شهر کهن، نخستین پایتخت ایران بوده و به همراه آتن در یونان و رم در ایتالیا، از معدود شهرهای باستانی جهان است که همچنان زنده و مهم مانده است. هرودوت این شهر را ساخته دیااکو دانسته و گفته است که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیاره‌ها بوده‌اند. در حفاری‌های باستان‌شناسی سال‌های اخیر در تپه‌ی هگمتانه مشخص شده است که محل کاخ‌های باشکوه این ناحیه‌ی باستانی، در تپه هگمتانه کنونی واقع بوده است. نکته‌ی قابل توجه این شهر باستانی، شبکه‌ی منظم و پیشرفته‌ی آب‌رسانی آن بوده است.

بیشتر بخوانید: هگمتانه، نخستین پایتخت ایران با قدمتی ۳۰۰۰ ساله
۷. آرامگاه حیقوق نبی

آرامگاه حیقوق نبی

آرامگاه حیقوق نبی همدان یکی از بناهای دیدنی این استان است که در شهرستان تویسرکان قرار گرفته است. این آرامگاه یکی از قدیمی‌‌ترین آثار تاریخی ایران است که در خیابان شهید اشرفی اصفهانی در انتهای خیابان حیقوق نبی قرار دارد. ساختمان آرامگاه حیقوق نبی (ع) مربوط به دوره‌ی سلجوقیان، قرن هفتم هجری قمری، است. این بنا بدنه‌ای هشت‌ضلعی شامل هشت ترکه‌ی آجری به عنوان ستون‌های اصلی بنا و سقفی مخروطی‌شکل دارد. ارتفاع این بنا از سطح زمین، ۱۲ متر است و سقف آن که گنبدی با انحنا و تحدب کم است، از ارتفاع ۷ متری شروع می‌شود و در قسمت انتهای پیشانی بنا، چندین کنگره‌ی آجری برجسته به شکل مثلث دارد. آرامگاه حیقوق نبی (ع) به شماره‌ی ۹۶۹ در تاریخ هشتم اردیبهشت ۱۳۵۳ در فهرست آثار ملی ثبت شد.

بیشتر بخوانید: آرامگاه حیقوق نبی (ع)؛ پیامبری که دو بار از دنیا رفت
۸. دشت میشان

دشت میشان

دشت میشان در دامنه‌های کوه الوند قرار گرفته است و یکی از جاذبه‌های طبیعی و مقاصد طبیعت‌گردی همدان به شمار می‌آید. حرکت به سمت دشت میشان، یک کوه‌پیمایی نیمه سنگین است. دشت میشان همه روزه از طبیعت گردان و کوه‌پیمایان پر شماری پذیرایی می‌کند. قبل از رسیدن به مسیر کوهپیمایی از جاده‌ای عبور می‌کنید که در طول دره زیبا و خرم عباس آباد قرار گرفته و پر است از منظره‌ی باغ‌ها و درختان بلند که در پاییز شکوه و جلوه‌ای خاص دارند. در انتهای این جاده و درست قبل از شروع مسیر کوه‌پیمایی، در نزدیکی آبشاری به ارتفاع ۱۲ متر، کتیبه باستانی گنجنامه قرار دارد که متعلق به عصر داریوش و خشایارشا دو پادشاه بزرگ هخامنشی است. مسیری که برای رسیدن به آن طی می‌کنید همان راه کاروان‌رویی است که در زمان هخامنشیان نیز وجود داشته و پادشاهان و همراهیانشان از آن عبور می‌کرده اند.

بیشتر بخوانید: دشت میشان؛ آشنایی با مقاصد تورهای طبیعت گردی ایران
۹. گنبد علویان

گنبد علویان

این بنا در میان نمونه‌های به‌ جا‌ مانده‌ی معماری دوره اسلامی بی‌نظیر و از نمونه‌های منحصر به‌ فرد معماری ایران‌زمین است. گنبد علویان در چهار باغ علویان در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله شهر همدان قرار دارد. این گنبد از سمت شمال در خیابانی که میدان عین‌القضات را به میدان امامزاده عبدالله وصل می‌کند، قرار گرفته و ازسمت جنوب با خیابان باباطاهر و از شرق با خیابان اکباتان محصور شده است. این اثر یکی از شاهکارهای معماری و گچبری بعد از اسلام در همدان است و طی شماره‌ی ۹۴ در تاریخ ۱۵/۱۰/۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است

بیشتر بخوانید: گنبد علویان، یادگاری از معماری دوره‌ی سلجوقیان
۱۰. سراب گیان

سراب گیان در ۳۰ کیلومتری جنوب شهرستان نهاوند قرار گرفته است؛ بهشتی گمشده با درختان چنار کهنسال که نشان از قدمت طولانی این منطقه دارد. سراب گیان با آب جوشان و فراوان خود این طبیعت زیبا را پدید آورده است. در ۲ کیلومتری سراب گیان، تپه‌ی باستانی گیان قرار دارد که از قدمتی چندهزارساله برخوردار است و آثار بسیاری از میان این تپه کشف شده است.
۱۱. امامزاده حسین

امامزاده حسین همدان

امامزاده حسین یا شاهزاده حسین در همدان در ابتدای خیابان شهدا قرار دارد. این حرم از آثار ممتاز معماری شهر همدان است که گنبد آجری زیبایی بر بالای آن قرار دارد. ساختمان مقبره شمالی است و یک ایوان کوچک، ورودی و دو حرم با پلان‌های صلیبی دارد. نمای ورودی دو طبقه است. در هر طبقه حجره‌هایی قرار دارد. رسمی‌بندی‌هایی در داخل طاق نما وجود دارد و ضریح‌ چوبی نفیس و گنبدی مرتفع در این بنا ساخته شده است.

با توجه به متن شجره‌نامه این محل مدفن امامزاده حسین، از نوادگان امام حسن مجتبی یا پسر امام حسن عسگری است. شواهد نشان می‌دهد که بنای امامزاده جدیدتر از دوره صفویه نیست. در طول زمان دخل و تصرف‌هایی در بنا انجام شده است. این بقعه دارای حیاط دلبازی است که درخت توت کهنسالی در آن وجود دارد.
۱۲. بازار سنتی همدان

بازار همدان

مجموعه تاريخی بازار همدان در محدوده خيابان‌های باباطاهر، اکباتان و شهدا قرار دارد و عمده بناهای آن مربوط به دوره قاجاريه است. مانند بازارهای اغلب شهرهای قدیمی ایران، بازار سنتی همدان نیز مسقف است. بعضی بخش‌های آن پوششی گنبدی شکل دارد. بازار همدان به لحاظ  وجود راسته‌های مختص به اصناف مختلف معماری ویژه‌ای دارد. برخی مورخان قدمت این بازار را به دوره سامانیان نسبت می‌دهند، اما اکثر این مجموعه بازمانده از دوره قاجاریه است.

بیشتر بخوانید: بازار همدان؛ یادگاری از تاریخ پر فراز و نشیب این شهر
۱۳. برج قربان

برج قربان

برج قربان یکی از آثار تاریخی قرون هفتم یا هشتم هجری است که در شهر همدان بین چهار باغ شهید مدنی و خیابان طالقانی جنب دبیرستان ابن سینا قرار دارد. این بنا مدفن حسن بن عطار حافظ ابو العلا همدانی و امرای سلجوقی است.

درباره دلیل نامگذاری این بنا به برج قربان، گفته می‌شود که در جریان شورش افغان‌ها در دوره صفویه، این محل سنگرگاه فردی به اسم قربان بود. او از اهالی محل دفاع و تلاش می‌کرد شورشیان را دفع کند. به همین دلیل مسجد و بقعه به نام او شهرت یافت.

این برج در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۳۵۴ در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران ثبت شده است.
۱۴. حمام تاریخی قلعه

حمام قلعه همدان

حمام قلعه، همان‌طور که از نامش پیدا است، حمامی سنتی در همدان است. این حمام در یکی از محله‌های قدیمی و اصیل شهر همدان به نام محله قاشق‌تراشان یا محله قلعه قرار، درخیابان شریعتی قرار دارد. حمام قلعه مربوط به دوره‌ی قاجاز است و مساحتی حدود ۱۵۰۰ مترمربع دارد.

حمام قلعه از دو بخش سرد و گرم تشکیل شده است که ورودی هشتی-شکل دارد. بعد از عبور از هشتی، ابتدا حمام سرد و سپس حمام گرم قرار گرفته است. این حمام بخش مردانه و زنانه داشته است.

در سال ۱۳۸۷ خورشیدی، حمام تاریخی قلعه مورد مرمت و نوسازی قرار گرفت. بعد از آن این حمام تغییر کاربری پیدا کرد و اکنون به عنوان موزه مردم شناسی همدان، پذیرای گردشگران و علاقه‌مندان است. داخل حمام نیز سفره‌خانه سنتی راه‌اندازی شده که گروه‌های موسیقی در آن‌جا برنامه‌های مختلفی اجرا می‌کنند.
۱۵. موزه تاریخ طبیعی همدان

موزه تاریخ طبیعی همدان

در انتهای چهارباغ آزادگان در شهر همدان، در زیربنای تقریبی ۲۰۰۰ مترمربعی، موزه تاریخ طبیعی همدان قرار دارد. موزه تاریخ طبیعی همدان به همت جعفر محمد علیزاده تاسیس شده و تمامی نمونه‌ها با تلاش ایشان و دانشجویان جمع‌اوری شده‌اند.

این موزه در داخل دانشکده کشاورزی قرار دارد؛ موزه‌ای کم‌نظیر از انواع گونه‌های حیوانی، گیاهی و طبیعی مربوط به اقلیم ایران و جهان. این موزه در حال حاضر به عنوان سرمایه‌ای گرانبها است که به بستری برای مطالعه و تحقیق دانش‌پژوهان تبدیل شده است. در این موزه نمونه‌های زنده، سنگواره و تاکسی‌درمی شده از گونه‌های مختلف جانداران نگهداری می‌شود.

بسیاری از مردم در مورد اصطلاح بازاریابی اشتباه کرده، آن را معادل فروش و یا تبلیغات تجاری که باعث افزایش فروش می شود، می دانند.شاید برای بعضی عجیب باشد اگر به این واقعیت وقوف یابند که فروش بخش کوچکی از عملیات بازاریابی است. چنانچه کل بازاریابی را به کوه یخی تشبیه کنیم ، فروش بخش کوچک بالایی آن است و حدود 90 درصد مابقی در زیر آب مخفی است.فروش فقط جزیی از عملیات بازاریابی است و مهمترین آن نیست.
اگر مدیر بازاریابی نیازهای مشتریان را به درستی تشخیص دهد و بر اساس آنها ، کالاها را طراحی و تولید کند و همراه با آن ، قیمت گذاری و بسته بندی مناسب کالا را انجام دهد و نیز در  اجرای برنامه های توسعه فروش و توزیع کالا موفق باشد، فروش کار ساده ای خواهد بود و کالا به راحتی به فروش خواهد رسید.
در این مورد "پیتر دراکر"یکی از متفکرین بنام مدیریت که در بسیاری از زمینه های مدیریت سخن اساسی را بیان کرده بر این باور است که:"هدف بازاریابی ، فروش فراوان است . هدف این است که مشتری را شناخته و نیازهای او را درک نموده ، به طریقی که کالایا خدمت ، با نیازهای او منطبق گردد و کالای خود را به فروش برساند."
باید به این نکته توجه داشت که این بدان معنی نیست که فروش و تبلیغات وعملیات توسعه فروش هیچ اهمیتی ندارد و می توان از آنها صرفنظر نمود.بلکه بر عکس باید توجه داشت که آنها جزئی از یک نظام فراگیر برتر به نام "آمیخته بازار" می باشند.
آمیخته بازار عبارت است از مجموعه ای از ابزارهای مداخله در بازار که به گونه پیوسته به هم عمل می کنند و تاثیر لازم یا مورد نظر را در بازار می گذارند.(مواردی همچون محصول،قیمت،نحوه توزیع و روشهای ترویج)

پیش از این، مد تنها در میان طبقه مرفه از مردم یافت می شد. اما در حال حاضر با گذشت زمان، اوضاع تغییر کرده است و طبقه اجتماعی به هیچ وجه در راه تبدیل شدن به مد روز مهم نیست. در واقع همه مردم این روزها توانایی این را دارند که با مد روز همگام باشند و ما به سختی می توانیم مد آگاهانه را که در پس آن فکر و ایده ای است از مد غیرآگاهانه تشخیص دهیم که این امر می تواند به علت گسترش و شوق مـــردم در گرایش به مد و به روز بودن باشد.
امروزه یکی از عوامل عامیانه شدن مد تلویزیون است. چراکه بیننده تلویزیون عموم مردم هستند و در آن سبک های جدید زندگی، پوشش های به روز در فیلم ها و برنامه های مختلف نشان داده می شود. اما در بین عامه مردم نوجوانان بیش از دیگران به این پدیده توجه می کنند و درگیر آن می شوند که این امر اثرات مختلفی بر روی زندگی اشان می گذارد.

به نظر می رسد که برای نوجوانان، مد به لباس محدود نمی شود. نوجوانان به راحتی هر چیزی را کپی می کنند. بنابراین برای آنها مد در مورد اتخاذ سبک زندگی یا رفتار خاص نیز تلقی می شود. برخی از مدها تا به حال تاثیر بسیار زیادی بر نوجوانان داشته اند که برخی از آنها اثرات مثبت و برخی اثرات منفی را به همراه داشته است.
یک روند ساده مد می تواند نگرش یک نوجوان را در بسیاری از موارد تغییر دهد. ابتدا بهتر است در مورد اثرات مثبت مد و مدگرایی بگوییم که یکی از اثرات مثبت این پدیده بر روی نوجوانان این است که موجب می شود نوجوان احساس کند که فردی همرنگ جامعه اش است در نتیجه احساس اجتماعی بودن، اعتماد به نفس در عملکرد روزانه، مورد پذیرش قرار گرفتن در بین دوستان و خاص بودن به او دست می دهد. هرچند که در پس تاثیرات مثبت این روند اثراتی منفی نیز نهفته است.
برای مثال اگر یک لباس به تنهایی هیچ حسی را به فرد منتقل نکند اما پوشیدن آن توسط عده کثیری به یک نماد و سنبل تبدیل می شود که فرد با پوشیدن آن احساس تعلق به یک گروه خاص را دارد و یا پوشیدن کفش پاشنه بلند موجب می شود احساس بزرگی و استقلال به دختران داده شود.
در مورد تاثیرات منفی توجه بیش از حد به مد و مدگرایی می توان به صرف وقت فراوان و انرژی زیاد برای مدگرایی و اینکه گاهی اوقات اعتیاد به این پدیده پیدا می شود و فرد هزینه زیادی را صرف می کند تا بتواند از روند فلان مد پیروی کند، همچنین اکثر اوقات محصولاتی که به عنوان مد روز شناخته می شوند، مخالف آن چیزی است که در جامعه به عنوان عرف شناخته می شود و این امر گاهی اوقات سبب پوشش نامناسب مدگرایان می شود.
توجه زیاد نوجوانان به مدگرایی سبب می شود که آنها از امور دیگر باز بمانند و بیشتر وقت خود را صرف وقت گذراندن در مراکز خرید، گشت و گذار در اینترنت و ورق زدن مجلات مد به جای مطالعه کتاب های مفید کنند تا بتوانند از این طریق از آخرین مد روز آگاه شوند و از آن پیروی کنند.
برخی نوجوانان نیز قربانی مدگرایی می شوند چراکه پیروی از یک سبک خاص لباس پوشیدن اغلب افسردگی نوجوانان را به همراه دارد، چراکه این افراد به جای خلاق و اصیل بودن لباس ها، سبک و سیاق زندگی خود را از روی دیگران کپی می کنند و جایی برای خلاقیت خود باقی نمی گذارند. به عبارتی مدگرایی موجب انفعال افراد ، بخصوص نوجوانان می شود و قدرت تصمیم گیری را از آنها می گیرد.